Het aantal fietsongelukken blijft stijgen. Wat is er aan de hand?

Oorspronkelijk gepubliceerd op: https://www.fietsersbond.nl/ons-werk/verkeersgezondheid/het-aantal-fietsongelukken-blijft-stijgen-wat-is-er-aan-de-hand/

Fietsen is geen gevaarlijke activiteit. Toch vallen de meeste verkeersdoden onder fietsers. En onder de ernstig gewonden zijn de fietsers veruit de grootste groep. En het aantal gewonden zal de komende decennia waarschijnlijk verder groeien. Wat is er aan de hand? Wat maakt fietsen gevaarlijk? Vergrijzing Bijna driekwart van alle fietsdoden en bijna de helft…

Goed nieuws dus… meer mensen rijden op de fiets, ouderen blijven langer fietsen en dankzij de elektrische fiets worden er grotere afstanden afgelegd. Ik zie geen nadelen als je beseft dat het aantal ongevallen per gereden fietskilometer in vergelijking met andere landen ZEER laag is: goed voor het milieu en goed voor de gezondheid van de fietsers!

1 like

Tja, we fietsen veel. Ruim 15 miljard kilometer per jaar. Bijna één derde van onze verplaatsingen doen we met de fiets en bijna een kwart van onze reistijd brengen we op de fiets door. Daar moet je het aantal ongevallen wel tegen afzetten.

Fietsveiligheid staat elk jaar weer even in de belangstelling als de ongevallencijfers van het voorgaande jaar gepubliceerd worden. Maar recent ook weer toen een groep artsen onomwonden pleitte voor een fietshelmplicht, daarbij alle negatieve effecten van zo’n helmplicht negerend.

Baseer je je alleen op het aantal overlijdens dan is fietsen gerekend per kilometer iets veiliger geworden sinds de jaren 90. Fietsen is zelfs 5x veiliger dan motorrijden en brommen.

De groep 70+ blijkt inderdaad erg kwetsbaar in het verkeer, niet alleen op de fiets, maar ook in de auto en als voetganger. Maar die groep is ook oververtegenwoordigd bij letselongevallen in en om huis.

Dat de e-bike oorzaak is van ongevallen is inderdaad een broodjeaapverhaal dat al enkele malen ontkracht is. Er zijn inmiddels vreselijk veel e-bikes in het verkeer en er worden gemiddeld langere afstanden mee afgelegd. Per kilometer blijkt die dus niet onveiliger dan klassieke fietsen. Of er dan wel ernstiger ongevallen mee gebeuren is inmiddels ook twijfelachtig. Onderzoek door het MC Alkmaar wees in elk geval uit dat het aantal ernstige hoofdletsels vergelijkbaar was:

https://www.fietsberaad.nl/Platform-Veilig-fietsen/Actueel/Actueeldetail/Kans-op-hersenletsel-na-ongeval-gelijk-bij-e-bike/25410

Dat er veel meer mannen dan vrouwen overlijden op de fiets is overigens bijna volledig verklaarbaar uit de samenstelling van de groep. Ook daar is de groep 70+ namelijk oververtegenwoordigd, maar in die leeftijdsgroep fietsen mannen bijna 2x zoveel als vrouwen.

1 like

Ik lees dat de onderzoekers geen aanbevelingen hebben gedaan om de trend te keren.

Ik behoor tot de groep die de stijgende lijn in de statistiek in stand houd.
Ik zou ook niet weten wat ik moet doen om het tij te keren.
Ik ben vaak gevallen met de fiets.
Ik heb mij zelf geleerd om goed te vallen.
Maar op de een of andere manier reageer ik, al vallende, niet meer.
Tegenwoordig val ik zoals een blok beton valt.

Als de balans minder wordt is het misschien een overweging om een driewielfiets aan te schaffen? Er bestaan tegenwoordig hele mooie sportieve modellen.

Een paar ideeën:

Misschien heb je gelijk.
Maar daar ben ik (nog) niet toe bereid.

Het vallen is niet iets waar ik me zorgen over maak.
Ik maak me zorgen over het feit dat ik geen armbewegingen meer maak om de val te breken.
Dat probleem doet zich voor bij het fietsen, wandelen, en de ramen zemen.

In 1990 werd 13,6 miljard km afgelegd op de fiets en vielen er 240 fietsdoden.
In 2019 is dat 17,6 miljard km en 203 fietsdoden.
Met een toename van het aantal fietskilometers met bijna 30% en een afname van het aantal fietsdoden met 15% zou ik willen concluderen dat fietsen in Nederland flink veiliger geworden is. Namelijk van 17,6 fietsdoden per miljard fietskilometer naar 11,5 fietsdoden per miljard fietskilometer.

En dat is een afname van 35%. Daar mogen we best trots op zijn.

Overigens weet ik dat de cijfers van 2020 iets ongunstiger zijn.

Tja, ik noem het dan ook iets veiliger, omdat zowel 2018 als 2020 een piek naar boven te zien gaven. Bedenk dat in 2020 ook aanzienlijk minder fietskilometers werden afgelegd en dat het aantal (ernstig) gewonden de laatste jaren wél toeneemt en er is reden tot enige zorg.

Of er sprake is van een structurele stijging va het aantal fietsdoden (en daarmee de dalende tred van de voorbije 20 jaar wordt gebroken) zullen de cijfers van dit jaar moeten uitwijzen.

Maar vooralsnog ga ik niet mee in de teneur dat fietsen ineens zo gevaarlijk is geworden.

De cijfers fluctueren elk jaar, sommige jaren zelfs heel sterk maar over een langere periode zie je langzame daling van het absolute aantal fietsdoden bij een gestage stijging van het aantal fietskilometers. Neem je bijvoorbeeld 1989 dan zit je op 300 fietsdoden ipv de 240 van een jaar later.
Daarom vind ik het jaarlijkse gejammer over een paar meer fietsdoden echt tenenkrommend.

Het jaar 2020 zie ik als een afwijkend jaar door de coronamaatregelen waardoor meer mensen zijn gaan autorijden die daarvoor in de trein zaten. Ook 2021 zou ik niet als maatstaf nemen om een eventuele trendbreuk te kunnen zien. Hoe het zich werkelijk verder gaat ontwikkelen zullen we pas over een jaar of 5-10 kunnen vaststellen.

Ondertussen kunnen we gewoon doorgaan met het verbeteren van de fietsinfra omdat we weten dat daarmee de fietsveiligheid het meest gediend is.

Nu we toch een beetje vooruit blikken… ik verwacht dat het aantal fietskilometers komende jaren sterker gaat stijgen vanwege de absurd hoge brandstofprijzen. En méér fietskilometers betekent vanzelf een hogere fietsveiligheid vanwege safety by numbers.

Hiermee wordt gesuggereerd dat fietsen onveiliger geworden is terwijl juist het tegendeel waar is. Het is inderdaad zo dat de meeste verkeersdoden onder fietsers vallen maar dat is niet omdat het aantal fietsdoden toeneemt maar omdat het aantal autododen zodanig gedaald is dat deze nu lager is dan het aantal fietsdoden. Dus alweer goed nieuws waar onnodig slecht nieuws van gemaakt wordt.

Dat is een algemene waarheid.
Maar waar denk je specifiek aan?

Jij bent een warm pleibezorger van de pedelec.
Veel doorsneefietsers daarentegen zien de pedelec het liefst tussen de autos.

Zelf ben ik een tegenstander van fietspaden binnen de bebouwde kom.
Omdat je op elke straathoek weer moet mengen met het autoverkeer.
Ook omdat het fietspad door elke aannemer, verhuizer, bezorger, enz wordt gebruikt als handige parkeerplek.

Ik denk dan specifiek aan het uitbreiden van fietssnelwegen tussen dorpen en steden waardoor het gemakkelijker en veiliger wordt om de fiets te pakken. De speed pedelec heeft weinig te zoeken binnen de bebouwde kom, het is juist buiten de bebouwde kom waar deze snelle fietsen tot hun recht komen. Tussen de auto’s is dan weer probleem omdat de snelheid keihard begrensd wordt tot 45 km/u waar auto’s eerder 55-60 km rijden bibeko.

Ik rij zoveel mogelijk op de rijbaan als de situatie dat toelaat… als het druk is of wanneer de situatie hogere snelheden van auto’s toelaat dan wijk ik liever uit naar het fietspad. En gedraag me dan als gast (weinig inhalen, geen claxon maar fietsbel en aangepaste snelheid).

We zitten nu in een overgangsfase waarbij de speed pedelec haar plaats moet vinden in het verkeer. Probleem daarbij is dat veel beginnende speeders nog niet bezig zijn met verkeersveiligheid en alleen hun hoge snelheid als doel stellen. I’ve been there…

Mijn hoop is gevestigd op het uitbreiden van het netwerk fiestsnelwegen zodat speeders optimaal gebruik kunnen maken van gedeelde fietsinfra zonder andere fietser tot last te zijn.