Van wie is de ruimte?

Oorspronkelijk gepubliceerd op: https://www.fietsersbond.nl/nieuws/van-wie-is-de-ruimte/

De Fietsersbond bestaat dit jaar 45 jaar. Er zijn veel dingen veranderd, maar nog altijd is er strijd om de ruimte: ‘Die ene poster zegt meer dan 1000 pagina’s tekst.’ Toen hij met de camera in de hand in 1978 op de steiger stond midden op de Hendrik van Viandenstraat kon Arne Haytsma niet bevroeden…

Jammer dat het artikel vooral retrospectief is terwijl er een uitgelezen kans licht om de ontwikkelingen te extrapoleren naar de toekomst. Het ruimtebeslag van gemotoriseerd verkeer in de stad is gedeeltelijk een vaststaand feit. Neem alleen al de stads- en streekbussen die zich door de relatief nauwe straten van binnensteden moeten wurmen om bij het treinstation uit te komen. Maar ook (zwaar) bouwverkeer, vuilniswagens, hulpdiensten zullen tot in de haarvaten van de stad moeten kunnen komen om de stad in stand te houden.

Het ruimtebeslag van verkeersroutes zullen daarom altijd een minimale breedte eisen. Wel kan het ruimtebeslag van verkeersroutes beperkt worden door slechts één rijbaan in één richting beschikbaar te stellen voor gemotoriseerd verkeer. En parkeerruimte kan ook redelijk eenvoudig herwonnen worden nu winkeliers doorkrijgen dat een goed bereikbaarheid voor fietsers en voetgangers belangrijker is dan bereikbaarheid door autoverkeer. De parkeerruimte voor de winkel is immers beperkt en op de plaats van 1 auto kunnen 8 fietsen geparkeerd worden.

Naast ruimtebeslag zie ik een andere eigenschap die van grote invloed is op de leefbaarheid in de binnenstad en dat is de dominantie van gemotoriseerd verkeer, als logisch gevolg van de hoge massa en potentiële snelheid van autoverkeer.

Zolang wegen worden ingericht voor autoverkeer zal de auto dominant blijven op de weg. Dit is eigenlijk alleen te vermijden door het autoverkeer de snelheid te ontnemen (massa is lastiger). Niet door een snelheidsdeken over de stad te leggen d.m.v. afgedwongen snelheidsbeperking zoals bij ISA, maar door de fietsers en voetgangers een dominante plaats op de weg te geven: de rijbaan is primair voor fietsers, autoverkeer is te gast en dient zich aan te passen aan het fietsverkeer.

Een goede ontwikkeling is de fietsstraat die snel terrein verovert en sinds kort ook fietszones (stedelijk gebied dat geheel als fietsstraat geldt). En tot mijn verrassing zie ik nu ook fietsstraten in buitengebieden waardoor fietsers veel veiliger van stad naar stad kunnen rijden.

Eén van de gemiste aspecten is de groeiende rol van speed pedelecs in het verkeer waarmee fietsers grotere afstanden kunnen afleggen met relatief hoge snelheid. Wanneer de groei doorzet is de speed pedelec een zinvol alternatief voor de auto als woon-werkvervoer. Volgens mij een kwestie van tijd…

Leuk stuk, Daan was mijn vader, ik herinner me nog dat die poster gemaakt werd, Werkgroep 2000 was om de hoek van thuis. En dat we niet naar buiten konden kijken door de affiches (zoals posters genoemd werden) voor het raam van oa “stop de kindermoord” (wat ik als zevenjarige wel een angstaanjagende kreet vond). En dat hij met het buurtcomité de straat afsloot voor autoverkeer, is nu nog steeds een straat met één richting alleen voor bestemmingsverkeer.

1 like

Beste Jeroen, dank voor je reactie! Als je je adresgegevens doorgeeft via info@ (ter attentie van de redactie), kunnen we de Vogelvrije Fietser waarin dit artikel is gepubliceerd naar je opsturen.

Historische rechtzetting: Münster was niet de eerste

Maar ook deze foto/poster was niet de eerste:

Maar in 1965 was niet het doel om de fiets te promoten maar de bus.

Er is er ook eentje van voor de Tweede Wereldoorlog uit de VS, met hetzelfde doel als de Londense poster: pogen automobilisten terug te winnen voor de bus. De poster Ruimtegebruik gaat een stap verder. Zoals Ruth Oldenziel zegt: ‘Op de Fietsersbondposter zie je een coalitie van OV, fietsers en voetgangers verbeeld. Een hele slimme coalitie, want de fietsactivisten hadden in hun eentje tegen de autolobby natuurlijk geen politieke vuist kunnen maken. Het hele idee achter de poster Ruimtegebruik was niet nieuw…’