Van wie is de ruimte?

Oorspronkelijk gepubliceerd op: https://www.fietsersbond.nl/nieuws/van-wie-is-de-ruimte/

De Fietsersbond bestaat dit jaar 45 jaar. Er zijn veel dingen veranderd, maar nog altijd is er strijd om de ruimte: ‘Die ene poster zegt meer dan 1000 pagina’s tekst.’ Toen hij met de camera in de hand in 1978 op de steiger stond midden op de Hendrik van Viandenstraat kon Arne Haytsma niet bevroeden…

Jammer dat het artikel vooral retrospectief is terwijl er een uitgelezen kans licht om de ontwikkelingen te extrapoleren naar de toekomst. Het ruimtebeslag van gemotoriseerd verkeer in de stad is gedeeltelijk een vaststaand feit. Neem alleen al de stads- en streekbussen die zich door de relatief nauwe straten van binnensteden moeten wurmen om bij het treinstation uit te komen. Maar ook (zwaar) bouwverkeer, vuilniswagens, hulpdiensten zullen tot in de haarvaten van de stad moeten kunnen komen om de stad in stand te houden.

Het ruimtebeslag van verkeersroutes zullen daarom altijd een minimale breedte eisen. Wel kan het ruimtebeslag van verkeersroutes beperkt worden door slechts één rijbaan in één richting beschikbaar te stellen voor gemotoriseerd verkeer. En parkeerruimte kan ook redelijk eenvoudig herwonnen worden nu winkeliers doorkrijgen dat een goed bereikbaarheid voor fietsers en voetgangers belangrijker is dan bereikbaarheid door autoverkeer. De parkeerruimte voor de winkel is immers beperkt en op de plaats van 1 auto kunnen 8 fietsen geparkeerd worden.

Naast ruimtebeslag zie ik een andere eigenschap die van grote invloed is op de leefbaarheid in de binnenstad en dat is de dominantie van gemotoriseerd verkeer, als logisch gevolg van de hoge massa en potentiële snelheid van autoverkeer.

Zolang wegen worden ingericht voor autoverkeer zal de auto dominant blijven op de weg. Dit is eigenlijk alleen te vermijden door het autoverkeer de snelheid te ontnemen (massa is lastiger). Niet door een snelheidsdeken over de stad te leggen d.m.v. afgedwongen snelheidsbeperking zoals bij ISA, maar door de fietsers en voetgangers een dominante plaats op de weg te geven: de rijbaan is primair voor fietsers, autoverkeer is te gast en dient zich aan te passen aan het fietsverkeer.

Een goede ontwikkeling is de fietsstraat die snel terrein verovert en sinds kort ook fietszones (stedelijk gebied dat geheel als fietsstraat geldt). En tot mijn verrassing zie ik nu ook fietsstraten in buitengebieden waardoor fietsers veel veiliger van stad naar stad kunnen rijden.

Eén van de gemiste aspecten is de groeiende rol van speed pedelecs in het verkeer waarmee fietsers grotere afstanden kunnen afleggen met relatief hoge snelheid. Wanneer de groei doorzet is de speed pedelec een zinvol alternatief voor de auto als woon-werkvervoer. Volgens mij een kwestie van tijd…